શિવ મહિમ્ના સ્તોત્રમ્

શિવ મહિમ્ના સ્તોત્રમ્

શિવ મહિમ્ના સ્તોત્રમ્ અથ શ્રી શિવમહિમ્નસ્તોત્રમ્ ॥ મહિમ્નઃ પારં તે પરમવિદુષો યદ્યસદૃશી સ્તુતિર્બ્રહ્માદીનામપિ તદવસન્નાસ્ત્વયિ ગિરઃ । અથાઽવાચ્યઃ સર્વઃ સ્વમતિપરિણામાવધિ ગૃણન્ મમાપ્યેષ સ્તોત્રે હર નિરપવાદઃ પરિકરઃ ॥ 1 ॥ અતીતઃ પંથાનં તવ ચ મહિમા વાઙ્મનસયોઃ અતદ્વ્યાવૃત્ત્યા યં ચકિતમભિધત્તે શ્રુતિરપિ । સ કસ્ય સ્તોતવ્યઃ કતિવિધગુણઃ કસ્ય વિષયઃ પદે ત્વર્વાચીને પતતિ ન મનઃ કસ્ય ન વચઃ ॥ 2 ॥ મધુસ્ફીતા વાચઃ પરમમમૃતં નિર્મિતવતઃ તવ બ્રહ્મન્ કિં વાગપિ સુરગુરોર્વિસ્મયપદમ્ । મમ ત્વેતાં વાણીં ગુણકથનપુણ્યેન ભવતઃ પુનામીત્યર્થેઽસ્મિન્ પુરમથન બુદ્ધિર્વ્યવસિતા ॥ 3 ॥ તવૈશ્વર્યં યત્તજ્જગદુદયરક્ષાપ્રલયકૃત્ ત્રયીવસ્તુ વ્યસ્તં તિસ્રુષુ ગુણભિન્નાસુ તનુષુ । અભવ્યાનામસ્મિન્ વરદ રમણીયામરમણીં વિહંતું વ્યાક્રોશીં વિદધત ઇહૈકે જડધિયઃ ॥ 4 ॥ કિમીહઃ કિંકાયઃ સ ખલુ કિમુપાયસ્ત્રિભુવનં કિમાધારો ધાતા સૃજતિ કિમુપાદાન ઇતિ ચ । અતર્ક્યૈશ્વર્યે ત્વય્યનવસર દુઃસ્થો હતધિયઃ કુતર્કોઽયં કાંશ્ચિત્ મુખરયતિ મોહાય જગતઃ ॥ 5 ॥ અજન્માનો લોકાઃ કિમવયવવંતોઽપિ જગતાં અધિષ્ઠાતારં કિં ભવવિધિરનાદૃત્ય ભવતિ । અનીશો વા કુર્યાદ્ ભુવનજનને કઃ પરિકરો યતો મંદાસ્ત્વાં પ્રત્યમરવર સંશેરત ઇમે ॥ 6 ॥ ત્રયી સાંખ્યં યોગઃ પશુપતિમતં વૈષ્ણવમિતિ પ્રભિન્ને પ્રસ્થાને પરમિદમદઃ પથ્યમિતિ ચ । રુચીનાં વૈચિત્ર્યાદૃજુકુટિલ નાનાપથજુષાં નૃણામેકો ગમ્યસ્ત્વમસિ પયસામર્ણવ ઇવ ॥ 7 ॥ મહોક્ષઃ ખટ્વાંગં પરશુરજિનં ભસ્મ ફણિનઃ કપાલં ચેતીયત્તવ વરદ તંત્રોપકરણમ્ । સુરાસ્તાં તામૃદ્ધિં દધતિ તુ ભવદ્ભૂપ્રણિહિતાં ન હિ સ્વાત્મારામં વિષયમૃગતૃષ્ણા ભ્રમયતિ ॥ 8 ॥ ધ્રુવં કશ્ચિત્ સર્વં સકલમપરસ્ત્વધ્રુવમિદં પરો ધ્રૌવ્યાઽધ્રૌવ્યે જગતિ ગદતિ વ્યસ્તવિષયે । સમસ્તેઽપ્યેતસ્મિન્ પુરમથન તૈર્વિસ્મિત ઇવ સ્તુવન્ જિહ્રેમિ ત્વાં ન ખલુ નનુ ધૃષ્ટા મુખરતા ॥ 9 ॥ તવૈશ્વર્યં યત્નાદ્ યદુપરિ વિરિંચિર્હરિરધઃ પરિચ્છેતું યાતાવનલમનલસ્કંધવપુષઃ । તતો ભક્તિશ્રદ્ધા-ભરગુરુ-ગૃણદ્ભ્યાં ગિરિશ યત્ સ્વયં તસ્થે તાભ્યાં તવ કિમનુવૃત્તિર્ન ફલતિ ॥ 10 ॥ અયત્નાદાસાદ્ય ત્રિભુવનમવૈરવ્યતિકરં દશાસ્યો યદ્બાહૂનભૃત રણકંડૂ-પરવશાન્ । શિરઃપદ્મશ્રેણી-રચિતચરણાંભોરુહ-બલેઃ સ્થિરાયાસ્ત્વદ્ભક્તેસ્ત્રિપુરહર વિસ્ફૂર્જિતમિદમ્ ॥ 11 ॥ અમુષ્ય ત્વત્સેવા-સમધિગતસારં ભુજવનં બલાત્ કૈલાસેઽપિ ત્વદધિવસતૌ વિક્રમયતઃ । અલભ્યા પાતાલેઽપ્યલસચલિતાંગુષ્ઠશિરસિ પ્રતિષ્ઠા ત્વય્યાસીદ્ ધ્રુવમુપચિતો મુહ્યતિ ખલઃ ॥ 12 ॥ યદૃદ્ધિં સુત્રામ્ણો વરદ પરમોચ્ચૈરપિ સતીં અધશ્ચક્રે બાણઃ પરિજનવિધેયત્રિભુવનઃ । ન તચ્ચિત્રં તસ્મિન્ વરિવસિતરિ ત્વચ્ચરણયોઃ ન કસ્યાપ્યુન્નત્યૈ ભવતિ શિરસસ્ત્વય્યવનતિઃ ॥ 13 ॥ અકાંડ-બ્રહ્માંડ-ક્ષયચકિત-દેવાસુરકૃપા વિધેયસ્યાઽઽસીદ્ યસ્ત્રિનયન વિષં સંહૃતવતઃ । સ કલ્માષઃ કંઠે તવ ન કુરુતે ન શ્રિયમહો વિકારોઽપિ શ્લાઘ્યો ભુવન-ભય- ભંગ- વ્યસનિનઃ ॥ 14 ॥ અસિદ્ધાર્થા નૈવ ક્વચિદપિ સદેવાસુરનરે નિવર્તંતે નિત્યં જગતિ જયિનો યસ્ય વિશિખાઃ । સ પશ્યન્નીશ ત્વામિતરસુરસાધારણમભૂત્ સ્મરઃ સ્મર્તવ્યાત્મા ન હિ વશિષુ પથ્યઃ પરિભવઃ ॥ 15 ॥ મહી પાદાઘાતાદ્ વ્રજતિ સહસા સંશયપદં પદં વિષ્ણોર્ભ્રામ્યદ્ ભુજ-પરિઘ-રુગ્ણ-ગ્રહ- ગણમ્ । મુહુર્દ્યૌર્દૌસ્થ્યં યાત્યનિભૃત-જટા-તાડિત-તટા જગદ્રક્ષાયૈ ત્વં નટસિ નનુ વામૈવ વિભુતા ॥ 16 ॥ વિયદ્વ્યાપી તારા-ગણ-ગુણિત-ફેનોદ્ગમ-રુચિઃ પ્રવાહો વારાં યઃ પૃષતલઘુદૃષ્ટઃ શિરસિ તે । જગદ્દ્વીપાકારં જલધિવલયં તેન કૃતમિતિ અનેનૈવોન્નેયં ધૃતમહિમ દિવ્યં તવ વપુઃ ॥ 17 ॥ રથઃ ક્ષોણી યંતા શતધૃતિરગેંદ્રો ધનુરથો રથાંગે ચંદ્રાર્કૌ રથ-ચરણ-પાણિઃ શર ઇતિ । દિધક્ષોસ્તે કોઽયં ત્રિપુરતૃણમાડંબર-વિધિઃ વિધેયૈઃ ક્રીડંત્યો ન ખલુ પરતંત્રાઃ પ્રભુધિયઃ ॥ 18 ॥ હરિસ્તે સાહસ્રં કમલ બલિમાધાય પદયોઃ યદેકોને તસ્મિન્ નિજમુદહરન્નેત્રકમલમ્ । ગતો ભક્ત્યુદ્રેકઃ પરિણતિમસૌ ચક્રવપુષઃ ત્રયાણાં રક્ષાયૈ ત્રિપુરહર જાગર્તિ જગતામ્ ॥ 19 ॥ ક્રતૌ સુપ્તે જાગ્રત્ ત્વમસિ ફલયોગે ક્રતુમતાં ક્વ કર્મ પ્રધ્વસ્તં ફલતિ પુરુષારાધનમૃતે । અતસ્ત્વાં સંપ્રેક્ષ્ય ક્રતુષુ ફલદાન-પ્રતિભુવં શ્રુતૌ શ્રદ્ધાં બધ્વા દૃઢપરિકરઃ કર્મસુ જનઃ ॥ 20 ॥ ક્રિયાદક્ષો દક્ષઃ ક્રતુપતિરધીશસ્તનુભૃતાં ઋષીણામાર્ત્વિજ્યં શરણદ સદસ્યાઃ સુર-ગણાઃ । ક્રતુભ્રંશસ્ત્વત્તઃ ક્રતુફલ-વિધાન-વ્યસનિનઃ ધ્રુવં કર્તુઃ શ્રદ્ધા-વિધુરમભિચારાય હિ મખાઃ ॥ 21 ॥ પ્રજાનાથં નાથ પ્રસભમભિકં સ્વાં દુહિતરં ગતં રોહિદ્ ભૂતાં રિરમયિષુમૃષ્યસ્ય વપુષા । ધનુષ્પાણેર્યાતં દિવમપિ સપત્રાકૃતમમું ત્રસંતં તેઽદ્યાપિ ત્યજતિ ન મૃગવ્યાધરભસઃ ॥ 22 ॥ સ્વલાવણ્યાશંસા ધૃતધનુષમહ્નાય તૃણવત્ પુરઃ પ્લુષ્ટં દૃષ્ટ્વા પુરમથન પુષ્પાયુધમપિ । યદિ સ્ત્રૈણં દેવી યમનિરત-દેહાર્ધ-ઘટનાત્ અવૈતિ ત્વામદ્ધા બત વરદ મુગ્ધા યુવતયઃ ॥ 23 ॥ શ્મશાનેષ્વાક્રીડા સ્મરહર પિશાચાઃ સહચરાઃ ચિતા-ભસ્માલેપઃ સ્રગપિ નૃકરોટી-પરિકરઃ । અમંગલ્યં શીલં તવ ભવતુ નામૈવમખિલં તથાપિ સ્મર્તૄણાં વરદ પરમં મંગલમસિ ॥ 24 ॥ મનઃ પ્રત્યક્ચિત્તે સવિધમવિધાયાત્ત-મરુતઃ પ્રહૃષ્યદ્રોમાણઃ પ્રમદ-સલિલોત્સંગતિ-દૃશઃ । યદાલોક્યાહ્લાદં હ્રદ ઇવ નિમજ્યામૃતમયે દધત્યંતસ્તત્ત્વં કિમપિ યમિનસ્તત્ કિલ ભવાન્ ॥ 25 ॥ ત્વમર્કસ્ત્વં સોમસ્ત્વમસિ પવનસ્ત્વં હુતવહઃ ત્વમાપસ્ત્વં વ્યોમ ત્વમુ ધરણિરાત્મા ત્વમિતિ ચ । પરિચ્છિન્નામેવં ત્વયિ પરિણતા બિભ્રતિ ગિરં ન વિદ્મસ્તત્તત્ત્વં વયમિહ તુ યત્ ત્વં ન ભવસિ ॥ 26 ॥ ત્રયીં તિસ્રો વૃત્તીસ્ત્રિભુવનમથો ત્રીનપિ સુરાન્ અકારાદ્યૈર્વર્ણૈસ્ત્રિભિરભિદધત્ તીર્ણવિકૃતિ । તુરીયં તે ધામ ધ્વનિભિરવરુંધાનમણુભિઃ સમસ્તં વ્યસ્તં ત્વાં શરણદ ગૃણાત્યોમિતિ પદમ્ ॥ 27 ॥ ભવઃ શર્વો રુદ્રઃ પશુપતિરથોગ્રઃ સહમહાન્ તથા ભીમેશાનાવિતિ યદભિધાનાષ્ટકમિદમ્ । અમુષ્મિન્ પ્રત્યેકં પ્રવિચરતિ દેવ શ્રુતિરપિ પ્રિયાયાસ્મૈધામ્ને પ્રણિહિત-નમસ્યોઽસ્મિ ભવતે ॥ 28 ॥ નમો નેદિષ્ઠાય પ્રિયદવ દવિષ્ઠાય ચ નમઃ નમઃ ક્ષોદિષ્ઠાય સ્મરહર મહિષ્ઠાય ચ નમઃ । નમો વર્ષિષ્ઠાય ત્રિનયન યવિષ્ઠાય ચ નમઃ નમઃ સર્વસ્મૈ તે તદિદમતિસર્વાય ચ નમઃ ॥ 29 ॥ બહુલ-રજસે વિશ્વોત્પત્તૌ ભવાય નમો નમઃ પ્રબલ-તમસે તત્ સંહારે હરાય નમો નમઃ । જન-સુખકૃતે સત્ત્વોદ્રિક્તૌ મૃડાય નમો નમઃ પ્રમહસિ પદે નિસ્ત્રૈગુણ્યે શિવાય નમો નમઃ ॥ 30 ॥ કૃશ-પરિણતિ-ચેતઃ ક્લેશવશ્યં ક્વ ચેદં ક્વ ચ તવ ગુણ-સીમોલ્લંઘિની શશ્વદૃદ્ધિઃ । ઇતિ ચકિતમમંદીકૃત્ય માં ભક્તિરાધાદ્ વરદ ચરણયોસ્તે વાક્ય-પુષ્પોપહારમ્ ॥ 31 ॥ અસિત-ગિરિ-સમં સ્યાત્ કજ્જલં સિંધુ-પાત્રે સુર-તરુવર-શાખા લેખની પત્રમુર્વી । લિખતિ યદિ ગૃહીત્વા શારદા સર્વકાલં તદપિ તવ ગુણાનામીશ પારં ન યાતિ ॥ 32 ॥ અસુર-સુર-મુનીંદ્રૈરર્ચિતસ્યેંદુ-મૌલેઃ ગ્રથિત-ગુણમહિમ્નો નિર્ગુણસ્યેશ્વરસ્ય । સકલ-ગણ-વરિષ્ઠઃ પુષ્પદંતાભિધાનઃ રુચિરમલઘુવૃત્તૈઃ સ્તોત્રમેતચ્ચકાર ॥ 33 ॥ અહરહરનવદ્યં ધૂર્જટેઃ સ્તોત્રમેતત્ પઠતિ પરમભક્ત્યા શુદ્ધ-ચિત્તઃ પુમાન્ યઃ । સ ભવતિ શિવલોકે રુદ્રતુલ્યસ્તથાઽત્ર પ્રચુરતર-ધનાયુઃ પુત્રવાન્ કીર્તિમાંશ્ચ ॥ 34 ॥ મહેશાન્નાપરો દેવો મહિમ્નો નાપરા સ્તુતિઃ । અઘોરાન્નાપરો મંત્રો નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ્ ॥ 35 ॥ દીક્ષા દાનં તપસ્તીર્થં જ્ઞાનં યાગાદિકાઃ ક્રિયાઃ । મહિમ્નસ્તવ પાઠસ્ય કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્ ॥ 36 ॥ કુસુમદશન-નામા સર્વ-ગંધર્વ-રાજઃ શશિધરવર-મૌલેર્દેવદેવસ્ય દાસઃ । સ ખલુ નિજ-મહિમ્નો ભ્રષ્ટ એવાસ્ય રોષાત્ સ્તવનમિદમકાર્ષીદ્ દિવ્ય-દિવ્યં મહિમ્નઃ ॥ 37 ॥ સુરગુરુમભિપૂજ્ય સ્વર્ગ-મોક્ષૈક-હેતું પઠતિ યદિ મનુષ્યઃ પ્રાંજલિર્નાન્ય-ચેતાઃ । વ્રજતિ શિવ-સમીપં કિન્નરૈઃ સ્તૂયમાનઃ સ્તવનમિદમમોઘં પુષ્પદંતપ્રણીતમ્ ॥ 38 ॥ શ્રી પુષ્પદંત-મુખ-પંકજ-નિર્ગતેન સ્તોત્રેણ કિલ્બિષ-હરેણ હર-પ્રિયેણ । કંઠસ્થિતેન પઠિતેન સમાહિતેન સુપ્રીણિતો ભવતિ ભૂતપતિર્મહેશઃ ॥ 43 ॥ આસમાપ્તમિદં સ્તોત્રં પુણ્યં ગંધર્વ-ભાષિતમ્ । અનૌપમ્યં મનોહારિ સર્વમીશ્વરવર્ણનમ્ ॥ 39 ॥ તવ તત્ત્વં ન જાનામિ કીદૃશોઽસિ મહેશ્વર । યાદૃશોઽસિ મહાદેવ તાદૃશાય નમો નમઃ ॥ 41 ॥ એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલં યઃ પઠેન્નરઃ । સર્વપાપ-વિનિર્મુક્તઃ શિવ લોકે મહીયતે ॥ 42 ॥ ઇત્યેષા વાઙ્મયી પૂજા શ્રીમચ્છંકર-પાદયોઃ । અર્પિતા તેન દેવેશઃ પ્રીયતાં મે સદાશિવઃ ॥ 40 ॥ ॥ ઇતિ શ્રી પુષ્પદંત વિરચિતં શિવમહિમ્નઃ સ્તોત્રં સમાપ્તમ્ ॥